Izbica Kujawska Online -- www.izbica-kujawska.com


Podmenu
Powrót do Żydzi w Izbicy

Podmenu
Powrót do Strona Główna
 
www.izbica-kujawska.com - Informacje - Żydzi w Izbicy Kujawskiej

ŻYDZI W IZBICY KUJAWSKIEJ

Gmina Wyznaniowa Żydowska w Izbicy Kujawskiej

Od XV w. podstawową jednostką samorządu żydowskiego był kahał (autonomiczna gmina żydowska), która decydowała o sprawach religii, prowadziła działalność notarialną i sądowniczą, organizowała pomoc społeczną, reprezentowała gminę na zewnątrz i odpowiadała za jej działalność przed władzami. W XIX w. po zniesieniu odrębności sądowniczych, kahały ograniczyły się niemal wyłącznie do działalności kulturalnej, społecznej i religijnej. Do zadań kahału należało utrzymywanie rabinatu, urządzeń religijnych, cmentarzy. Zaopatrywał on także wiernych w mięso koszerne, czuwał nad religijnym wychowanie młodych oraz zarządzał majątkiem gminnym. Gmina kierowana była przez zarząd, który wybierany był na sześcioletnią kadencję w demokratycznych wyborach. Na czele zarządu stał przewodniczący, który wybierany był większością głosów. Pozostali członkowie pełnili funkcje honorowe i bezpłatne. Co do zasady do składu zarządu nie mogli kandydować do zarządu płatni funkcjonariusze gminni. Zarząd pełnił funkcje wykonawcze, a do jego zadań należało m.in. układanie corocznego budżetu, ustalanie wysokości składki gminnej dla członków, prowadzenie stałego rejestru członków gminy.

Niestety do czasów nam współczesnych zachowało się bardzo mało materiałów źródłowych na temat funkcjonowania zarządu gminy wyznaniowej żydowskiej w Izbicy Kujawskiej. Wiadomo, iż 17 października odbyły się wybory do zarządu, w skład którego ostatecznie weszli: Eliasz Izbicki, Szoel Krakowski, Jakub Wiener, Dawid Halter. Ich zastępcami (w razie rezygnacji lub śmierci) byli: Szyje Kotowski, Eliasz Rafałowicz, Michał Sochaczewski i Mojsze Rozental. Skład ten utrzymywał się co najmniej od grudnia 1922 r. do stycznia 1923 r. Kolejne informacje na temat składu zarządu gminy wyznaniowej pojawiają się w roku 1929 r., kiedy to Eliasz Izbicki w imieniu „Zarządu Gminy Wyznania Żydowskiego w Izbicy powiat kolski” zaświadczył o statusie społecznym członka gminy i zwolnieniu go z zobowiązań pieniężnych wobec niej”. Nie jest natomiast pewne czy w 1924 r. w Izbicy Kujawskiej, podobnie jak w innych miasteczkach regionu odbyły się wybory do zarządu. Kolejna wzmianka pochodzi z 21 maja 1931 r., kiedy to wójt gminy Józef Kujawski poinformował Starostwo Powiatowe w Kole o fakcie wybranie 8-osobowego składu zarządu kahału. Ostatnie wybory odbyły się w sierpniu 1936 r. i wiadomo, iż przewodniczącym zarządu został Eliasz Izbicki, a jednym z członków Mojsze Majer Łęczycki .

Do podstawowych zadań zarządu gminy należało uchwalenie corocznego budżetu. Do czasów nam współczesnych zachował się jedynie budżet z 1918 r. z którego wynika, że większa część dochodów gminy przeznaczona była na wynagrodzenie rabina.

Pierwszoplanowym urzędnikiem gminy wyznaniowej żydowskiej był rabin, w judaizmie już od czasów średniowiecza był on duchowym przywódcą gminy żydowskiej (kahału) z szerokim zakresem funkcji (sędzia, nauczyciel religijny, kazuista i duszpasterz). Rabin cieszył się niezwykłym poważaniem wśród żydowskiej społeczności. W gminach wyznaniowych liczących poniżej 5000 Żydów rabin był wybierany przez ogół wyborców uprawnionych do głosowania
W prawie całym okresie międzywojennym tj. od 1918 do 1936 r. funkcję rabina w Izbicy Kujawskiej pełnił Beer Kohn. Urodził się on w 1873 r. w Ozorkowie, w rodzinie o tradycjach rabinackich. Jego ojciec był rabinem w Izbicy Kujawskiej. Beer Kohn miał liczną rodzinę, co najmniej 12 dzieci ( m.in. córki: Chaję, Laję, Jochewet, Esterę, Frajdę Ruchlę, Dwojrę, Gołdę Rojzę oraz synów: Abego, Hersza). Jego żoną była Pessa z Kochańskich, która zmarła w 1931 r. Izbicki rabin zmarł 25 lutego 1937 r., a ostatniego ślubu religijnego udzielił 10 grudnia 1936 r . W okresie od śmierci rabina, aż do 30 grudnia 1937 roku gmina żydowska w Izbicy Kujawskiej nie miała obsadzonego urzędu rabina. Zastępcą Beera Kohna został Szlama Grudziński, jednak data jego wybrania nie jest niestety znana, podobnie zresztą jak i jego pochodzenie. Był on najprawdopodobniej ostatnim izbickim rabinem.

Szojchet był kolejnym z płatnych urzędników w gminie wyznaniowej żydowskiej. Dokonywał on uboju rytualnego. Podlegał szeregowi przepisów religijnych. Musiał być kształcony w Talmudzie, być pobożnym oraz musiał przestrzegać przepisów religijnych. Ponadto rzezak musiał mieć ukończone 18 lat i posiadać wiedze niezbędna do stwierdzenia czy dana sztuka jest koszerna. Uprawnienia rzezaka rytualnego nadawał rabin specjalnym zezwoleniem zwanym kabala. Aby uzyskać uprawnienia do uboju rytualnego kandydat musiał odbyć praktykę, zdać egzamin ze znajomości praw rządzących szechitą (inna nazwą uboju rytualnego). Funkcji szojcheta nie mogła sprawować osoba głuchoniema, chora psychicznie, upośledzona manualnie. Funkcji szojcheta nie mogła pełnić również kobieta. Organizowanie uboju rytualnego było jedną z najważniejszych czynności w gminie żydowskiej. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Izbicy Kujawskiej funkcję rzezaków sprawowały co najmniej dwie osoby. Nie jest jednak możliwe obecnie ustalenie, czy obaj szojcheci sprawowali swoje funkcje w tym samym czasie. W 1928 r. szojchetem w gminie był Dawid Abram Dawidowicz, zaś w 1936 r. w aktach urzędu stanu cywilnego pojawia się nazwisko 51-letniego Hersza Lajba Frajlicha, który zgłosił narodziny 17 letnich Tauby Ruchli i Fradel, 13 letniej Zysli, a rok później 23-letniego Chaima i 25 letniego Efroima Fiszela. Niestety nie ma zbyt wielu informacji na temat samej rzeźni rytualnej.

Chazan, czyli kantor był osobą, która prowadziła nabożeństwo. Chazan potrafił wędrować po miasteczkach, aby w sobotnie modły przyozdobić synagogę i oczekująca nań społeczność improwizowanym śpiewem, zazwyczaj był dobrze wykształconym muzykiem. W Izbicy Kujawskiej chazanami byli Wolkowicz oraz Hersz Wolf Frajlich. Ten ostatni to najprawdopodobniej ten sam człowiek, który sprawował funkcję szojcheta.

Ostatnim z płatnych funkcjonariuszy w gminie wyznaniowej żydowskiej był szames, czyli woźny-posługacz. Do zadań szamesa należało m.in. przygotowanie synagogi do nabożeństw, sprawował on również funkcje sekretarza, posłańca, herolda i notariusza. Brak jest nazwisk osób pełniących te funkcje w latach 1920-1936. Z aktów urodzeń, małżeństw i zgonów wynika, że funkcję woźnych w latach 1936-1938 sprawowali Nysen Osięciński oraz Mojsze Majer Łęczycki.




izbica-kujawska.com - Izbica Kujawska Online. Niezależny serwis informacyjny gminy i miasta Izbica Kujawska
ul. Polna 2 m. 3, 87-865 Izbica Kujawska
e-mail: kontakt@izbica-kujawska.com
---------------------------------------------
Copyright 2002-2017 by Błażej Nowicki

Strona zoptymalizowana pod rozdzielczość 1024x768
Testowana w przeglądarkach: Internet Explorer 8.0, Mozilla Firefox 13.0.1, Opera 11.10 PL, Google Chrome 10.0.648.133
Kodowanie znaków: utf-8
Zabronione jest kopiowanie kodu źródłowego strony i grafiki bez zgody redakcji !!!

Ta strona zapisuje w Twoim urządzeniu krótkie informacje tekstowe zwane plikami cookies (ciasteczkami). Są one wykorzystywane do zapisywania indywidualnych preferencji użytkownika, umożliwiają logowanie się do serwisu, pomagają w zbieraniu statystyk Twojej aktywności na stronie. W każdej chwili możesz zablokować lub ograniczyć umieszczanie plików cookies (ciasteczek) w Twoim urządzeniu zmieniając ustawienia przeglądarki internetowej. Ustawienie lub pozostawienie ustawienia przeglądarki na akceptację cookies (ciasteczek) oznacza wyrażenie przez Ciebie zgody na takie praktyki.
Podstawa prawna: www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2012/1445

Hosting: INFO-CAL