Izbica Kujawska Online -- www.izbica-kujawska.com


Podmenu
Powrót do Parafia Ewangelicko-Augsburska w Izbicy Kujawskiej

Podmenu
Powrót do Strona Główna
 
www.izbica-kujawska.com - Informacje - Parafia Ewangelicko-Augsburska w Izbicy Kujawskiej

ARTYKUŁY

Błażej Nowicki

"Z PRZESZŁOŚCI I TERAŹNIEJSZOŚCI PARAFJI IZBICKIEJ." (pisownia oryginalna)
Tekst Roberta Gustava Badke z 1934 r. wraz z komentarzem

W dniu 31 października 1934 roku na łamach 19. numeru "Przeglądu Ewangelickiego" ukazał się obszerny artykuł pióra ks. Roberta Badke poświęcony przeszłości i teraźniejszości Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Izbicy Kujawskiej. Nim pokrótce omówię tekst, chciałbym w tym miejscu przybliżyć sylwetkę jego autora.

Robert Gustav Badke urodził się 21 stycznia 1901 roku we wsi Sompolinek, położonej w gminie Sompolno. Studiował w Warszawie, ordynowany został w dniu 31 października 1926 roku. Był wikariuszem w Warszawie a następnie pastorem w Koninie w latach 1928-1939 (wybrano go w dniu 28 maja 1929 roku). Podczas II wojny światowej zrezygnował z posługi duchowej i został pracownikiem finansowym w Kaliszu. Po 1945 roku w Republice Federalnej Niemiec opiekował się niemieckimi ewangelikami-uciekinierami z Polski. Później wyemigrował do Kanady (Edmonton), gdzie założył gminę luterańską, w której został kaznodzieją. Był żonaty, miał syna Karla i córkę, która wyszła za mąż. Daty jego śmierci nie udało mi się ustalić.

Juliusz Bursche (1862-1942)
Superintendent Generalny (od 1937 r. Biskup elekt) Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w II RP
(źródło: wikipedia.pl)

Artykuł "Z przeszłości i teraźniejszości parafji Izbickiej" stanowi zwięzłą historię rozwoju ewangelicyzmu w Izbicy Kujawskiej i okolicach, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju filiału izbickiego a następnie parafii w XX wieku. Tekst Roberta Badke jest ważny, gdyż w miarę szczegółowo opisuje w nim uroczystości związane z ówczesnymi obchodami 25-lecia istnienia kościoła ewangelickiego w Izbicy i uroczystość wprowadzenia w urząd pastora Richarda Kneifla. Trudno oprzeć się wrażeniu, że wydarzenie to było i jest całkowicie pomijane w kolejnych publikacjach poświęconych historii Izbicy Kujawskiej (nie ma o nim jakiejkolwiek wzmianki m.in. w dwóch najobszerniejszych pozycjach poświęconych dziejom Izbicy Kujawskiej tj. w monografii "Izbica Kujawska - przeszłość i teraźniejszość" autorstwa prof. Marcelego Kosmana jak i artykułu "Izbica Kujawska w XX wieku", pióra Jerzego Hederycha)
Ryszard Paszko (1878-1940)
biskup senior Wojska Polskiego II RP
(źródło: wikipedia.pl)
Wystarczy tylko wspomnieć, iż w uroczystościach wzięli udział m.in.: Superintendent Generalny bp. Juliusz Bursche (na zdjęciu) - najwyższy zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w II RP, jedna z najbardziej charyzmatycznych postaci w dziejach II RP; Ryszard Paszko (na zdjęciu) - biskup senior Wojska Polskiego II RP, pierwszy administrator filiału izbickiego; Adolf Krempin - pastor w Kole, również w przeszłości administrator filiału izbickiego; Phillip Kreutz - pastor w Sompolnie, Alfred Bittner - pastor w Dąbiu nad Nerem; Ernst Ludwig - pastor w Chodczu; Robert Badke - autor omawianego artykułu, jak już wcześniej wspomniałem pastor w Koninie oraz oczywiście Richard Kneifel - oficjalnie wprowadzany na urząd pastor w Izbicy Kujawskiej.
Udział ważnych osobistości to jednak nie wszystko. Jak pisał Robert Badke "Byli swoi i obcy - ewangelicy, katolicy i żydzi - entuzjazm poniósł wszystkich. Nic dziwnego: Izbica jeszcze czegoś podobnego nie widziała." Jeśli faktycznie w uroczystościach brali udział w mniejszym lub większym stopniu przedstawiciele wszystkich trzech wyznań, to było (i jest!) wydarzenie szczególne w dziejach miasta. Warto w tym miejscu postawić kolejne, dość prozaiczne pytanie: czy jeśli uroczystości izbickie nie byłyby doniosłe i nie wykraczały rangą poza granicę gminy, to czy znalazło by się dla nich miejsce w Przeglądzie Ewangelickim na niemal 1,5 strony, gdy całość numeru liczyła 12 stron? Nie sądzę, albowiem czasopismo było organem wszystkich Polskich Zborów Ewangelickich na Pomorzu i w Poznańskiem.

W tekście Roberta Badke pojawia się wzmianka o "filjalnym chórze puzonistów", również Eduard Kneifel, autor wielu monografii poświęconych dziejom protestantyzmu na terenach Polski, w "Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden der Kalischer Diözese" wspomina o "Izbicaer Posaunenchor" (Izbickim chórze puzonistów). Wiele wskazuje na to, że izbiccy puzoniści zarówno grali jak i... śpiewali. Jest to niewątpliwie ciekawostka, którą niestety trudno w sposób jednoznaczny potwierdzić.

Zapraszam do zapoznania się zarówno z treścią całego artykułu Roberta Badke jak i do obejrzenia zdjęcia izbickiego chóru puzonistów. W tym miejscu chciałbym podziękować Krzysztofowi Dorczowi, za wskazanie źródła artykułu oraz ks. Andrzejowi Mendrokowi za udostępnienie wspomnianego wyżej zdjęcia. Miłej lektury.



"Z przeszłości i teraźniejszości parafji Izbickiej" (pisownia oryginalna)

Czasopismo: Przegląd Ewangelicki 31.10.1934, nr 19, s. 160-161.


Artykuł w Przeglądzie Ewangelickim
s. 160

(źródło: Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa)

Artykuł w Przeglądzie Ewangelickim
s. 161

(źródło: Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa)

Izbica Kujawska jest to osada niewielka, lecz schludna i sympatyczna, leżąca w północnej części powiatu kolskiego, części, wrzynającej się w żyzną glebę Kujaw. Szosa i linja kolejki wązkotorowej, które przecinają ten szmat ziemi, łączą Izbicę od strony wschodniej z Włocławkiem, stolicą Kujaw, od południa z Kołem, stolicą powiatu. Dobra komunikacja we wszystkich kierunkach umożliwia łatwy wywóz znakomitej części nadwyżki produktów rolnych z tych okolic, opływających miodem i mlekiem.

Oddawna zamieszkują Izbicę i okolicę w większej ilości także ewangelicy-koloniści, którzy tu znaleźli sobie nową ojczyznę. Swoją mrówczą pracowitością i wrodzoną obowiązkowością uczynili tę ziemię jeszcze wydajniejszą, pokochawszy ją całem sercem, i będąc elementem dość kulturalnym, podnieśli kulturę okolicy, zakładając wzorowe gospodarstwa. Nie zapomnieli przytem - co najważniejsze – o przybytkach służby Bożej, wznosząc na cześć Pana Zastępów kaplice, gdzie szukali odpoczynku w pracy i otuchy oraz bodźca do dalszych znojnych obowiązków.

W miarę jak czasy się poprawiały rósł też dobrobyt tych dzielnych ludzi. Postarali się wówczas o zamianę z biegiem czasu swych pierwotnych, przeważnie drewnianych zabudowań i budynków na nowe, murowane, wznosząc tu i ówdzie prawdziwe kamienice, budzące podziw a niekiedy zawiść sąsiadów. I znowu ku chwale tych naszych współwyznawców powiedzieć musimy, że nie zadowolnili się zdobyczą skarbów tego świata, lecz pamiętali o zasadzie, że człowiek nie z samego chleba żyje. Złożyli z oszczędności wielkie ofiary i postanowili zamienić drewniane kaplice na inne Domy Boże, bardziej odpowiadające zmienionym warunkom bytowania. Wkrótce też stanęły — w niewielkiej zresztą, bo zaledwie kilkukilometrowej od siebie odległości — w Pasiece i Izbicy dwa piękne kościoły murowane, będące widomemi pomnikami żywej wiary tych, którzy się przyczynili do ich powstania w latach 1907 i 1909.

Filialny chór puzonistów
(udostępnił ks. Andrzej Mendrok, który przez blisko 36 lat był proboszczem Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Koninie)

Posiadanie własnego kościoła, względnie kościołów stało się początkiem i podstawą jeszcze wspanialszego rozwoju ewangelicyzmu, na terenach, które opisujemy. Już w r. 1910 cztery dotychczasowe kantoraty: Izbica, Pasieka, Kamieniec, Czarnocice zostają wyniesione do godności filjału z siedzibą w Izbicy, przyczem pierwszym administratorem zamianowany zostaje ks. R. Paszke, późniejszy senior wojskowy. Po chwilowej przerwie, spowodowanej wojną i jej skutkami ludność zdobywa się na dalsze ofiarne czyny. W r. 1926 zostaje za sprawą obecnego kantora, kierownika 7-kl. szkoły P. Henkego założony filjalny chór puzonistów (na zdjęciu - przyp. B.N.) za cenę 2500 zł. W r. 1927 — przeprowadzono remont kościoła filjalnego kosztem 8000 zł. W r. 1930 dano kościołowi wspaniałe obramowanie w postaci ogrodzenia za piękną sumę 6000 zł. Wreszcie w r. 1933 spełnia się najśmielsze życzenie parafjan izbickich: Filjał uzyskuje szczyt organizacyjnego rozwoju, zostaje samodzielną parafją i otrzymuje pierwszego pastora w osobie ks. R. Kneifla, dotychczasowego prefekta i wikarjusza w Sompolnie. Tak więc w spisie parafji naszego Okręgu Konsystorskiego znalazła się parafja ewang.-augsb. w Izbicy Kujawskiej, pełna młodzieńczego temperamentu i zapału.

***

Cały ten budujący rozwój parafji Izbickiej zajaśniał w całej okazałości w dniach 28 i 29 września br. W czasie tym parafja Izbicka obchodziła 25-lecie istnienia swego kościoła parafjalnego i uroczystość wprowadzenia w urząd nowoobranego pastora. Jakaż to była wzniosła uroczystość! Co za imponująca manifestacja! Jaka usprawiedliwiona duma! Co za ogromny zjazd! Kogoż tam nie było! Zjechał przedewszystkiem niestrudzony zwierzchnik naszego kościoła Ks. Biskup Bursche. Przybył ks. Senior Paszko, energiczny protektor budowy kościoła i pierwszy administrator. Był też ks. Krempin, ostatni administrator i było jeszcze 6 innych ks. ks. pastorów. Przybyły nieprzeliczone masy parafjan, tak że się miało wrażenie, iż nikogo ze swoich nie brakło. Zjechało się moc domowników wiary z innych parafji, że mogło się zdawać — to święto całej djecezji. Byli swoi i obcy - ewangelicy, katolicy i żydzi - entuzjazm poniósł wszystkich. Nic dziwnego: Izbica jeszcze czegoś podobnego nie widziała. A przytem wszystkiem jaka cudowna słoneczna pogoda! To Bóg łaskawy słał na lud swój wierny snopy jaśniejącego błogosławieństwa.

Uroczystości rozpoczęły się w piątek, dnia 28-go września o godzinie 4-tej popołudniu. Ks. Senior Paszko objaśniał dzieciom z całej parafji znaczenie chwili. Czyż nie musiało zatętnić serce ks. Seniora, kiedy się znalazł przed potomkami swoich byłych parafjan? O godzinie 6-tej popołudniu głosili słowo Boże przed zebranym zborem ks. ks. Kreutz, Paszko, Badke. Czy można lepiej przygotować grunt dla głównej uroczystości?

Główne uroczystości odbyły się w sobotę, dnia 29 września, w rocznicę poświęcenia kościoła. O godzinie 10 rano dzwony oznajmiły ich początek. Ks. Biskup w asyście duchowieństwa i członków Kolegjum kościelnego udaje się do kościoła. Puzoniści tworzą szpaler. Rozlega się pieśń i nabożeństwo się rozpoczyna. Ks. Bittner odprawia liturgję. Po pieśni głównej ks. Biskup wstępuje na stopnie ołtarza. Po jednej stronie staje ks. Kreutz, po drugiej ks. Ludwig. Przed ołtarzem ks. Kneifel. Rozlegają się mocarne słowa naszego Arcypasterza: Kto skąpo sieje, skąpo też żąć będzie; a kto obficie sieje, obficie też żąć będzie.

Następuje pieśń Reformacyjna i ks. Kneifel wygłasza ze wzruszeniem swoje kazanie programowe. Po stosownej pieśni i przemówieniu ks. Seniora Paszki uroczystość przedpołudniowa kończy się błogosławieństwem, udzielonem przez ks. Biskupa.

Popołudniu o godz. 3-ciej rozpoczęła się ewangelizacja na cmentarzu. Te same nieprzebrane tłumy, taka sama ciżba. Przemawiają ks. Biskup oraz ks, ks. Ludwig i Rückert. O godz. 6-tej popołudniu wszyscy udają się procesjonalnie do kościoła. Tu ks. Bittner i ks. Kneifel zamykają uroczystość.

***

Skończyły się piękne uroczystości, minęły dni, które uczynił Pan, przebrzmiały słowa i pieśni pełne radości, napomnienia. Skończyły się? Minęły? Przebrzmiały? Nie. Jestem przekonany, że się nie skończyły, że nie minęły, że nie przebrzmiały. Ufam, że znajdą swe wielokrotne echo w dalszych dziejach parafji i w codziennem praktycznem życiu parafjan. Towarzyszyło wszak tym chwilom płomienne ślubowanie i stanowcze postanowienie dzierżyć i nadal sztandar wiary wysoko i kroczyć zwycięsko naprzód. A Izbiczanie są zwykli ślubów dotrzymać i postanowienia wykonać.

Wszystkim zaś, na których barkach spoczywają losy parafji a zwłaszcza kantorom, członkom Kolegjum kościelnego, no i przedewszystkiem sterników nawy parafjalnej, kochanemu współpracownikowi w winnicy Pańskiej, pierwszemu samodzielnemu pastorowi parafji - ks. Kneiflowi życzę wiele Błogosławieństwa Bożego. Wierzę, że tak jak w przeszłości i teraźniejszości tak i w przyszłości Opatrzność Boża nie będzie szczędzić swych łask parafji Izbickiej. W tem przekonaniu modlę się za wszystkimi, którym dobro parafji leży na sercu: O, Panie pobłogosław, O, Panie zdarz.

Ks. R. Badke.




izbica-kujawska.com - Izbica Kujawska Online. Niezależny serwis informacyjny gminy i miasta Izbica Kujawska
ul. Polna 2 m. 3, 87-865 Izbica Kujawska
e-mail: kontakt@izbica-kujawska.com
---------------------------------------------
Copyright 2002-2017 by Błażej Nowicki

Strona zoptymalizowana pod rozdzielczość 1024x768
Testowana w przeglądarkach: Internet Explorer 8.0, Mozilla Firefox 13.0.1, Opera 11.10 PL, Google Chrome 10.0.648.133
Kodowanie znaków: utf-8
Zabronione jest kopiowanie kodu źródłowego strony i grafiki bez zgody redakcji !!!

Ta strona zapisuje w Twoim urządzeniu krótkie informacje tekstowe zwane plikami cookies (ciasteczkami). Są one wykorzystywane do zapisywania indywidualnych preferencji użytkownika, umożliwiają logowanie się do serwisu, pomagają w zbieraniu statystyk Twojej aktywności na stronie. W każdej chwili możesz zablokować lub ograniczyć umieszczanie plików cookies (ciasteczek) w Twoim urządzeniu zmieniając ustawienia przeglądarki internetowej. Ustawienie lub pozostawienie ustawienia przeglądarki na akceptację cookies (ciasteczek) oznacza wyrażenie przez Ciebie zgody na takie praktyki.
Podstawa prawna: www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2012/1445

Hosting: INFO-CAL